Przez pięćdziesiąt lat można zbudować imponujący dorobek, ale można też nauczyć się nim zasłaniać. U2 przez ostatnią dekadę znacznie lepiej radziło sobie z przypominaniem światu o własnej wielkości niż z nagrywaniem muzyki, która mogłaby ją podtrzymać. Tym razem trudno jednak sprowadzić wszystko do kolejnej rocznicowej kampanii. Wydany dziś, 13 listopada 2026 roku nakładem Island Records, „Carnaval De Luz” jest szesnastym albumem studyjnym grupy. To także pierwszy od dziewięciu lat pełnowymiarowy zestaw premierowych kompozycji U2. Dwanaście nowych utworów trafia do słuchaczy dokładnie w pięćdziesiątym roku działalności zespołu. Tytułowy karnawał nie oznacza jednak beztroskiej zabawy w świecie pozbawionym problemów. U2 proponuje raczej, by wobec narastającego niepokoju odzyskać radość, energię i poczucie wspólnoty. Taki pomysł łatwo zamienić w zbiór wzniosłych sloganów. Dobra wiadomość jest taka, że tym razem muzyka przeważnie okazuje się mocniejsza od deklaracji.
Nie sposób udawać, że poprzednie lata były dla U2 artystycznym pasmem sukcesów. „Songs of Experience” zawierał udane fragmenty, ale nie usuwał wrażenia, że zespół gubi się pomiędzy własną tożsamością a próbami przypodobania się współczesnemu odbiorcy. „Songs of Surrender” przypomniał klasyczny repertuar w nowych aranżacjach, nie zawsze z korzyścią dla samych piosenek. Widowiskowe trasy i technologiczny spektakl w Sphere potwierdzały przede wszystkim, że kwartet nadal potrafi funkcjonować jako wielka koncertowa instytucja. Mniej oczywiste było, czy pozostaje równie przekonującym zespołem w studiu. Nie pomagały problemy zdrowotne Larry’ego Mullena Jr., którego zabrakło podczas koncertów w Las Vegas. Trudno przecież uznać go za element możliwy do zastąpienia bez konsekwencji. Fundamentem U2 od zawsze pozostawał dialog jego perkusji z basem Adama Claytona i gitarą The Edge’a. Sam Mullen mówi dziś o nagraniu płyty w pięćdziesiątym roku działalności jako o swoistym potwierdzeniu młodzieńczych pomysłów czterech ludzi, którzy zakładając zespół, chcieli zmienić świat. Ostatecznie może nie zmienili go w takim stopniu, jak kiedyś sobie wyobrażali, ale przez pół wieku nie stracili potrzeby wspólnego tworzenia.
Pierwsze sygnały zmiany pojawiły się na początku 2026 roku. Wydane w Środę Popielcową „Days of Ash”, które recenzowałem na SztukMix, pokazywało U2 jako kronikarzy kryzysu. Zespół skupiał się na ofiarach przemocy i świecie pogrążonym w chaosie, a nie na stadionowych manifestach. Materiał był spójny i uczciwy, choć muzycznie dość zachowawczy. Sześć tygodni później „Easter Lily” zwróciło się ku sprawom bardziej osobistym: przyjaźni, wierze, stracie i odnowie. Dopiero dzisiejsza premiera „Carnaval De Luz” pozwala zobaczyć pełny zamysł. Bono przyznaje wprost, że cały materiał powstał w ramach jednego cyklu, który ostatecznie okazał się zbyt obszerny na pojedynczy album. Dwie EP-ki wyciągnęły więc wcześniej na światło dzienne istotne fragmenty tej historii. Chronologia jest przy tym celowo odwrócona. Karnawał prowadzi do Wielkiego Postu, a ten do Wielkanocy – od celebracji cielesności przez okres wyrzeczenia i refleksji aż po możliwość odnowy. Muzycznie przejście jest równie wyraźne: finał „COEXIST (I Will Bless the Lord at All Times?)” prowadzi do „Go (Carnaval de luz)”, a zakończenie właściwego albumu otwiera drogę do utworów znanych już z EP-ek. W ten sposób dwadzieścia cztery nagrania zaczynają funkcjonować niemal jak jeden rozbudowany, dwuczęściowy album. I nagle to, co jeszcze kilka miesięcy temu wyglądało na serię osobnych premier, okazuje się znacznie bardziej przemyślaną konstrukcją.
„Carnaval De Luz” przekonuje jednak przede wszystkim dlatego, że U2 wreszcie przestaje zachowywać się tak, jakby każda nowa piosenka musiała konkurować z pomnikami własnej przeszłości. Nie dostajemy drugiego „Achtung Baby” ani „The Joshua Tree” – i całe szczęście. Zamiast odtwarzania dawnej wielkości pojawia się materiał żywy, melodyjny i zaskakująco swobodny. Co ciekawe, część tej świeżości bierze się właśnie z powrotu do prostoty. The Edge mówi o rozbijaniu tradycyjnego sposobu pracy zespołu: muzycy nagrywali razem, osobno i w różnych konfiguracjach, pozwalając kompozycjom decydować o kierunku. Bono z kolei wskazuje na minimalizm pierwszych albumów The Police czy Nirvany i przypomina, że siła nagrania nie zawsze wynika z liczby nałożonych śladów. Słychać tu również fascynację przestrzenią i barwą znaną z „The Unforgettable Fire”. Do tego dochodzą wpływy, których wcześniej U2 używało znacznie ostrożniej. Larry Mullen Jr. pracował nad rozbieraniem latynoskich rytmów na elementy, a Adam Clayton przyznaje, że słuchał dużo muzyki soca. Szczególnie wyraźnie daje o sobie znać ten puls w „Street of Dreams”. Karnawał okazuje się więc nie tylko konceptem tekstowym, lecz również sposobem myślenia o rytmie, wspólnocie i muzyce jako czymś, co ma zgromadzić ludzi w jednym miejscu.
Najlepsze kompozycje potwierdzają, że takie poszerzenie języka grupy miało sens. Otwierające „Go (Carnaval de luz)”, współtworzone z Brianem Eno, jest zadziorne, taneczne i przyjemnie dalekie od obowiązkowej powagi. „La reina” opiera się na mocnym riffie i pulsującym basie, ale ma również konkretny karnawałowy punkt odniesienia: tradycję wybierania na jeden dzień królowej parady spośród zwykłych uczestników święta. Najmocniej przemawia do mnie jednak „The Mirror Maker (Rosalía)”. Bono zainspirowała fascynacja artystką, która jego zdaniem porusza się jednocześnie w sferze fizycznej i metafizycznej, a przy tym w świeży sposób eksploruje własny katolicyzm. Sama Rosalía zna utwór i – jak zdradza wokalista – przyjęła go bardzo dobrze. Co ważniejsze, słychać tu ducha dawnych dokonań U2 bez odgrzewania starych pomysłów. Nowoczesna rytmika i popowa otwartość nie wypierają charakterystycznej gitarowej przestrzeni. Równie wysoko stawiam „Silencio”. Jest krótkie, bezpośrednie i niemal punkowe, a Bono otwarcie mówi o drobnym hołdzie dla Ramones. To dokładnie ten rodzaj prostoty, którego czasami brakowało U2 w ostatnich latach. „The Greatest Show on Earth” buduje większy rozmach, a „Can’t Stop Us Now” dobrze wykorzystuje puls sekcji rytmicznej. Najmocniejszy punkt zostawiono jednak na koniec. „Torn” wyrósł pierwotnie z pomysłu Dolly Parton, zanim U2 przekształciło go we własny utwór. Mullen nazywa tę kompozycję wręcz elementem spinającym cały album. Pedal steel Daniela Lanois dodaje jej przejmującej delikatności, a rodzinny konflikt nabiera wymiaru metafory rozpadającej się wspólnoty. Podobnie jak kiedyś Johnny Cash w „The Wanderer”, Parton pozwala spojrzeć na muzykę U2 z innej perspektywy.
Nie oznacza to oczywiście, że U2 nagle pozbyło się wszystkich przyzwyczajeń. Bono nadal potrafi zabrzmieć tak, jakby każde uczucie wymagało natychmiastowego zapisania wielkimi literami. Jego refleksje o miłości, wierze i wspólnocie chwilami domagają się też większej oprawy, niż rzeczywiście potrzebują. Trudno jednak oczekiwać, że po pięciu dekadach całkowicie porzuci swój sposób ekspresji. Bardziej przeszkadzają mi momenty, w których efektowna forma nie znajduje równie dobrej piosenki. „Superficiality” jest najlepszym przykładem. Tempo, energia i przebojowość są na miejscu, ale banalny refren zamiast zostać w pamięci, ulatuje niemal natychmiast. Nadal nie jestem też do końca przekonany do „Midnight Sunshine”. Nie jest to zła kompozycja, lecz w otoczeniu najmocniejszych fragmentów albumu brakuje jej wyraźniejszego charakteru. Od U2 można więc wciąż wymagać większej dyscypliny i ostrzejszej selekcji materiału. Różnica względem kilku poprzednich wydawnictw jest jednak zasadnicza. Tym razem mówimy o potknięciach wewnątrz udanej płyty, a nie o kilku dobrych piosenkach próbujących uratować przeciętną całość.
„Carnaval De Luz” nie wymaże kilkunastu lat artystycznego błądzenia U2 ani nie sprawi, że kwartet ponownie stanie się najważniejszym zespołem rockowym świata. I całe szczęście, bo muzycy najwyraźniej przestali traktować tę pozycję jak obowiązek. The Edge mówi przy okazji tej płyty o potrzebie opierania się cynizmowi i poczuciu beznadziei, które łatwo rodzą się pod naporem codziennych informacji. W takim kontekście tytułowy karnawał przestaje oznaczać ucieczkę od rzeczywistości. Staje się próbą znalezienia w niej wspólnoty, ruchu i światła. Po niepokoju „Days of Ash” i introspekcji „Easter Lily” otrzymujemy więc album, który nie wypiera cierpienia ani lęku, lecz odpowiada na nie energią, bliskością i zwyczajną radością. Zaryzykowałbym nawet stwierdzenie, że „Carnaval De Luz” to najlepszy studyjny album U2 od „How to Dismantle an Atomic Bomb”. Nie każdy refren zostaje w głowie, a Bono nadal miewa skłonność do przesady, ale bilans zdecydowanie przemawia na korzyść zespołu. Sam wokalista podsumowuje płytę jako przeciwstawienie ciężaru i światła. Trudno znaleźć dla niej lepszy klucz. U2 nagrało wreszcie album, którego nie trzeba bronić sentymentem do „The Joshua Tree” czy „Achtung Baby”. Można bronić go samymi piosenkami. I po tylu latach to chyba najlepsza wiadomość.
Szymon Pęczalski