Placebo wracają do Polski regularnie, ale tym razem było inaczej. Po raz pierwszy od lat postanowili sięgnąć głęboko do swojego katalogu i przypomnieć materiał z okresu swoich dwóch pierwszych albumów. Nic dziwnego, że dla wiernych fanów była to propozycja nie do odrzucenia. I nie chodzi tu wyłącznie o nostalgię. Owszem, był to powrót do końcówki lat dziewięćdziesiątych, czasów, gdy Internet nie pochłaniał każdej wolnej chwili, smartfony nie były przedłużeniem dłoni, a o nowych utworach ulubionych zespołów dowiadywało się z MTV lub ze składanek przegrywanych na sfatygowane kasety. Koncert w łódzkiej Atlas Arenie był przede wszystkim okazją do spotkania z utworami, które ukształtowały tożsamość Placebo. To właśnie dzięki nim ten niepozorny zespół londyńskich outsiderów wyrósł na jedną z najważniejszych alternatywnych grup końca lat 90. A setlista? Prawdziwy prezent dla fanów. Obok obowiązkowych klasyków znalazło się miejsce dla kilku niezwykle rzadko granych perełek, które przez lata funkcjonowały niemal wyłącznie w sferze koncertowych marzeń.
Jakiś czas temu przygotowywałem ranking albumów Placebo. Gdy dowiedziałem się, że zespół rusza w trasę poświęconą dwóm pierwszym płytom, uznałem, że to idealny moment, żeby jeszcze raz poukładać sobie w głowie (i na papierze) dyskografię Brytyjczyków. Zarówno debiut, jak i „Without You I’m Nothing” ostatecznie wylądowały na podium (całość znajdziecie tutaj). I wierzcie mi lub nie, ale nie było w tym żadnej ukrytej intencji ani próby promowania właśnie tych wydawnictw. To po prostu znakomite albumy, wypełnione świetnymi utworami, z których część przez lata ginęła gdzieś w opasłej dyskografii Placebo (co jest istotne w kontekście tej trasy). Co ważne, obie płyty wyraźnie różniące się od siebie. Debiut jest bardziej surowy, zadziorny i pełen młodzieńczej bezczelności, podczas gdy „Without You I’m Nothing” pokazuje zespół dojrzalszy, odważniej eksperymentujący. Tę różnorodność było doskonale słychać także podczas łódzkiego koncertu (na korzyść płyty z 1998 roku).
Już na kilka dni przed występem sieć zalały informacje o zakazie filmowania. Nie był to jednak zamordyzm rodem z koncertów Jacka White’a, z futerałami na telefony i innymi ograniczeniami, a raczej grzeczna prośba wystosowana do fanów. W dniu koncertu Atlas Arena dosłownie tonęła w ulotkach zachęcających do powstrzymania się od nagrywania. Dodatkowo na płachcie zasłaniającej scenę przed koncertem wyświetlono film, na którym Brian osobiście zwracał się do publiczności z prośbą o porzucenie tego nawyku i pełne przeżywanie koncertu razem z zespołem. Co zaskakujące, niemal wszyscy się do tego zastosowali. Gdybym chciał być złośliwy, napisałbym, że część publiczności po prostu obawiała się, iż zespół obrazi się na domorosłych kamerzystów i przedwcześnie zakończy koncert. W głębi serca wolę jednak wierzyć, że tego wieczoru naprawdę kupiliśmy wizję Placebo i postanowiliśmy skupić się na tym, co dzieje się tu i teraz. Z mojej strony mogę powiedzieć tylko jedno: bardzo, kurwa, dobrze! Dawno nie odczuwałem takiej przyjemności z oglądania koncertu. Nic nie rozpraszało mojej uwagi, nikt nie wciskał mi iPhone’a przed twarz, nie grzebał nerwowo po kieszeniach, nie sprawdzał właśnie nagranych filmików ani nie próbował za wszelką cenę uchwycić „idealnego ujęcia”. Przez te 100 minut liczyły się wyłącznie muzyka, emocje i to, co działo się na scenie. I właśnie tak przeżywało się koncerty, gdy wychodziły pierwsze płyty Placebo.
Jeszcze zanim muzycy pojawili się na scenie usłyszeliśmy z taśmy remiks „Bionic”, a na ekranie wyświetlono sentymentalny film podsumowujący historię zespołu. Narracja cofała się od współczesnego Placebo do połowy lat 90., kiedy wszystko się zaczęło. Trudno było o lepszy prolog do wieczoru poświęconego dwóm pierwszym albumom grupy. Osobiście jestem wielkim zwolennikiem występów, podczas których albumy odgrywane są w całości i w oryginalnej kolejności utworów. Placebo postawiło jednak na inne rozwiązanie. Piosenki z obu płyt zostały ze sobą wymieszane, co z perspektywy koncertu pewnie okazało się trafnym pomysłem (kurde! mimo wszystko wolałbym płytę po płycie od deski do deski!). Dzięki temu kontrasty pomiędzy poszczególnymi etapami rozwoju były jeszcze bardziej wyraziste, a różnorodność materiału wybijała się na pierwszy plan niemal przez cały wieczór.

Koncert rozpoczął się tak, jak album „Without You I’m Nothing” z 1998 roku, czyli od kultowego „Pure Morning”, jednego z najbardziej rozpoznawalnych utworów w katalogu Placebo. Zaraz po nim usłyszeliśmy dynamiczny otwieracz debiutu, „Come Home”. W tym momencie fani wyciągnęli kartki z napisem „WEL-COME HOME”. Było ich naprawdę sporo, a na twarzach Stefana Olsdala i Briana Molko pojawiły się najszczersze z możliwych uśmiechy. Trudno było nie odnieść wrażenia, że ten prosty gest autentycznie ich wzruszył. Należy dodać, że „Come Home” to pierwsza ogromna perełka tej trasy, kawałek, który powrócił do setlisty po ponad dwóch dekadach nieobecności. Dalej robiło się już tylko ciekawiej. Na „You Don’t Care About Us” fani musieli czekać ponad 25 lat. Choć Brian Molko był wyraźnie wycieńczony po przebyciu COVID-u, przez cały wieczór dawał z siebie wszystko i ani przez moment nie można było odmówić mu zaangażowania. Zmęczenie było jednak zauważalne i momentami wpływało na dynamikę występu. Nieco wolniejsze tempo nadrabiał jednak emocjami, charyzmą i doskonałym kontaktem z publicznością.
Ważnym jest to, że po tym, jak zespół był zmuszony odwołać kilka koncertów z powodu choroby Briana Molko, wśród fanów narastał niepokój o kolejne występy trasy. Gdy pojawiła się informacja, że poniedziałkowy koncert w Berlinie jednak się odbył, wielu z nas odetchnęło z ulgą. Już od pierwszych utworów było jasne, że ten wieczór będzie wyjątkowy – może też przez to, że sam zespół miał pod górkę… COVID to wredna suka. I nawet jeżeli będziemy czepiać się tych drobnych mankamentów to i tak trzeba pamiętać, że fani dostali prawdziwą kolekcję rarytasów, których nie można było usłyszeć na żywo od lat. W setliście znalazły się między innymi „Lady of the Flowers”, „My Sweet Prince” (ostatnio wykonywany w 2001 roku) oraz „Brick Shithouse”, który powrócił po ponad dwóch dekadach nieobecności. Mnie osobiście trudno było uwierzyć, że moje ukochane „Without You I’m Nothing”, które katowałem z płyty setki razy, zarówno w wersji z Davidem Bowiem, jak i albumowej, przez dziewięć lat nie pojawiało się na koncertowych setlistach. Tym większą radość sprawiło mi ponowne usłyszenie tego utworu na żywo. Zanim zespół po raz pierwszy zszedł ze sceny, wybrzmiało jeszcze kultowe „Nancy Boy”, doprowadzając publiczność do prawdziwej euforii.
W setliście pojawił się też jeden stary-nowy numer. „Helen Keller” to najświeższy singiel Placebo, ale jednocześnie trudno nazwać go całkowicie nowym utworem. Jego fundamentem jest fortepianowy motyw z ukrytego „H.K. Farewell” z 1996 roku. To trochę takie kreatywne naciąganie zasad jubileuszowej trasy. Warto też wygooglować historię Keller, bo to bardzo ciekawa postać, która mocno inspirowała Molko. Przy tak bliskim kompletowi wykonaniu dwóch pierwszych albumów trudno było narzekać na braki, choć kilku wielkich nieobecnych jednak się znalazło. Wśród nich były między innymi „Scared of Girls” i „Ask for Answers”. Mnie osobiście najbardziej zabrakło „Burger Queen”, czyli klimatycznego finału „Without You I’m Nothing”, który idealnie wpisałby się w melancholijny nastrój tego koncertu. Z debiutu nie usłyszeliśmy również „Hang On to Your IQ”, „I Know You Want to Stop” czy „Swallow”.
Szkoda też, że zamiast oklepanego coveru Kate Bush na bis (zagranego zaraz po „Every You Every Me”) zespół nie zdecydował się sięgnąć po jeden z ukrytych utworów zamykających obie płyty. Swoją drogą, nawet nie wiecie, jak bardzo tęsknię za czasami, gdy artyści zostawiali na końcu płyt CD takie niespodzianki. Chętnie usłyszałbym w całości to niesamowite instrumentalne „H.K. Farewell” (zamiast „Helen Keller” które mnie osobiście średnio się podoba) albo mroczne „Evil Dildo”, jeden z najbardziej osobliwych i niepokojących fragmentów w całym katalogu Placebo. To właśnie w takich pobocznych, nieoczywistych fragmentach często kryje się największy urok starych albumów. No cóż, przy setliście złożonej niemal w całości z dwóch pierwszych albumów naprawdę trudno marudzić. Ale kto mi zabroni marzyć? To właśnie tych kilku utworów brakowało do pełni szczęścia. Może następnym razem.
Jako support zaprezentował się Maria Iskariot, punkrockowy zespół z belgijskiej Gandawy. Zawsze cieszy mnie, gdy artyści formatu Placebo wykorzystują swoją pozycję, by promować mniej znane formacje. Belgijki dały bardzo intensywny koncert, podczas którego nie zabrakło wspólnych przyśpiewek z publicznością w języku niderlandzkim, coverów Pixies czy nawet crowdsurfingu. Bawiłem się znakomicie i cieszę się, że mogłem poznać ten zespół. I chyba właśnie o to chodziło Placebo. Dać szansę komuś mniejszemu, tak jak kiedyś David Bowie dał szansę im. Piękna sprawa.
Ta trasa jest listem miłosnym do dwóch pierwszych albumów Placebo i do fanów, którzy pozostali z zespołem przez te wszystkie lata. Łódzki koncert był jednym z tych wieczorów, które przypominają, dlaczego właściwie zakochaliśmy się w tej muzyce. Nie było w tym taniej nostalgii. Były za to świetne piosenki, emocje i poczucie, że przez chwilę można było znów przenieść się do czasów, gdy wszystko dopiero się zaczynało. Jeśli taki był cel tej trasy, to Placebo osiągnęło go w stu procentach!
Grzegorz Bohosiewicz