Po ponad trzech dekadach na scenie Eagle-Eye Cherry wciąż najbardziej kocha kontakt z publicznością. Rozmawiamy więc o magii występów na żywo, dorastaniu w cieniu sławnych rodziców i potrzebie opowiadania własnych historii. Jest też o twórczej dyscyplinie, przemijaniu i muzyce, która pomaga oswoić stratę. A także o tym, dlaczego zdecydowanie lepiej być facetem od „Save Tonight” niż od reklamy Clearasilu.
Kasia Krótki: Chciałabym porozmawiać o trasach koncertowych i graniu na żywo. Robisz to już od ponad trzech dekad. Co się przez ten czas zmieniło? Jakie to uczucie wychodzić dziś na scenę w porównaniu z czasami, kiedy wszystko było jeszcze nowe? I cytując klasyka: „are you still having fun”?
Eagle-Eye Cherry: Nadal sprawia mi to frajdę. Wciąż to uwielbiam. Dla mnie to właśnie jest powód, dla którego robię to wszystko. Występy na żywo są w tym najważniejsze. Całe pisanie piosenek, nagrywanie, promocja – wszystko po to, żebym mógł wyjść na scenę. Dopiero wtedy dostajesz informację zwrotną. Widzisz, które utwory się sprawdzają. Kiedy siedzę w studiu, cały czas zastanawiam się: „Jak ta piosenka zabrzmi na żywo?”. Potem wychodzisz na scenę i czasami okazuje się, że jest dokładnie tak świetna, jak sobie wyobrażałeś. A czasami myślisz: „O nie, tego już więcej nie zagram”.
KK: Opowiedz mi o tym, bo brzmi ciekawie. Masz na myśli jakiś konkretny utwór?
EEC: Nie, chodzi raczej o to, żeby koncert miał odpowiedni rytm i płynność. Za każdym razem, kiedy wydajesz nowy album, chcesz grać z niego utwory, ale jednocześnie nie chcesz rezygnować ze swoich dawnych przebojów. Przy dwóch ostatnich albumach bardzo zależało mi na przeniesieniu energii koncertowej do studia. Staraliśmy się do niego wchodzić jak najszybciej po zakończeniu trasy, żeby zabrać ze sobą tę atmosferę i energię, którą daje nam publiczność. Zacząłem też pisać piosenki, których, moim zdaniem, brakowało w koncertowym repertuarze. Takie jak „I Like It” z albumu „Back on Track” czy „One of Those Days”. Pisałem je właśnie dlatego, że chciałem mieć więcej utworów o takim charakterze. I świetnie sprawdzają się na żywo. Ale masz też ballady i bardziej akustyczne piosenki, które również chcesz włączyć do koncertu. Czasami umieścisz je w niewłaściwym momencie i nagle czujesz, jak energia na sali opada.
KK: To prawda, bo koncert jest przecież pewnego rodzaju podróżą, prawda? Podróżą przez emocje i różne poziomy energii. Jeśli zagrasz sześć bardzo energetycznych utworów pod rząd, w końcu musisz trochę zwolnić, bo inaczej część fanów może dostać palpitacji serca!
EEC: Dokładnie!
KK: Są takie koncertowe wykonania rockowych utworów, szczególnie na festiwalach, do których uwielbiam wracać na YouTubie. Energia publiczności i to konkretne wykonanie artysty tworzą coś w rodzaju magii. Opowiedz mi o Pol’and’Rock, bo występowałeś tam całkiem niedawno. Mówimy o graniu przed ogromną publicznością. Jakie to było dla ciebie doświadczenie? I jak to jest stać przed tysiącami ludzi, którzy w tej jednej chwili czują ze sobą więź, wspólnie przeżywają twoją muzykę i jednym głosem śpiewają zarówno nowe, jak i bardzo stare piosenki? Mam gęsią skórkę na samą myśl. Czy to przypomina to, co wyobrażałeś sobie przed laty?
EEC: To surrealistyczne przeżycie. I tak jak mówiłem, właśnie w takich momentach wszystko nabiera dla mnie sensu. To jest powód, dla którego kocham muzykę. Sam jestem fanem i uwielbiam chodzić na koncerty. Kiedy jesteś na naprawdę dobrym występie, na chwilę zapominasz o wszystkich problemach w domu i o tym, co dzieje się na świecie, a problemów mamy teraz przecież mnóstwo. Jesteś całkowicie tu i teraz, wśród ludzi, którzy wreszcie są w czymś jednomyślni. Dla mnie to fantastyczne. Wszyscy tam jesteśmy, wszyscy czujemy, że właśnie tu powinniśmy być, i jesteśmy wdzięczni, że możemy przeżywać tę chwilę. Pol’and’Rock był jednym z tych wieczorów, których nigdy nie zapomnę. Przede wszystkim dlatego, że po raz pierwszy w życiu występowałem w Polsce. Poza tym to ogromny festiwal. Nieczęsto gra się przed tak wielką publicznością. Co było naprawdę świetne, to fakt, że odległość między sceną a publicznością nie była tak duża, jak często bywa obecnie. Naprawdę można było poczuć energię ludzi. Mogłem nawiązywać z nimi kontakt wzrokowy. Z jednej strony stałem przed tłumem ciągnącym się aż po horyzont, nie widziałem, gdzie się kończy, a z drugiej wciąż mogłem czuć bliskość publiczności. Na wielkich festiwalach nie zawsze się to udaje. Cały zespół i ja bawiliśmy się fantastycznie. Właśnie o to w tym wszystkim chodzi.
KK: Bardzo się cieszę, że tak to wspominasz. Nie uważasz, że uczestnictwo w koncercie mówi nam coś o samym doświadczeniu bycia człowiekiem? Z jednej strony czuję wtedy niesamowite poczucie wspólnoty, niemal jedności. A jednocześnie pojawia się czasami element egzystencjalnej samotności. Wszyscy przeżywamy coś razem, ale to, co czuję w środku, jest tylko moje, zupełnie niepowtarzalne. Sama nie wiem. Muzyka to niesamowita rzecz, prawda?
EEC: No, teraz mnie zagięłaś. Będę musiał…
KK: A rozmawiamy dopiero od czterech minut! Zobaczymy, co wydarzy się przez następne pięć! (śmiech) Zastanawiam się, czy ta twoja potrzeba występowania na scenie i miłość do tego są w jakiś sposób związane z tym, co początkowo przyciągnęło cię do teatru i aktorstwa. Czy może są to zupełnie różne pragnienia?
EEC: Zdecydowanie są ze sobą związane. Dorastałem z ojcem muzykiem. Muzyka była obecna w naszym domu każdego dnia, a ja zacząłem grać na perkusji, kiedy byłem bardzo mały. Ale w szkole byłem też trochę klasowym błaznem. Zawsze kiedy organizowano jakieś przedstawienie czy występ teatralny, brałem w nim udział. Zacząłem więc interesować się robieniem czegoś innego niż muzyka. Kiedy przeprowadziliśmy się do Nowego Jorku, zacząłem chodzić na zajęcia aktorskie. Zdawałem też do szkoły artystycznej. Dostałem się i otworzył się przede mną zupełnie nowy świat. Z perspektywy czasu myślę jednak, że potrzebowałem również spróbować czegoś, co nie było muzyką. Mój ojciec był przecież kimś, komu bardzo trudno dorównać. Trafiłem do szkoły, w której byli muzycy, tancerze, plastycy, wszyscy razem. Poznałem mnóstwo muzyków, zacząłem grać w zespołach, grałem na perkusji. W tym wieku dopiero odkrywasz świat i samego siebie. Wszystko kręciło się wokół kreatywności. Nie miałem żadnego konkretnego planu. Nie myślałem: „Będę robił to albo tamto”. Po prostu dawałem się ponieść temu, co przynosiło życie. Kończyłem szkołę, grając już w zespole. Znalazłem agenta, zacząłem chodzić na castingi, dostałem pracę i całkiem nieźle zarabiałem. Grałem w filmach i reklamach, bo musiałem z czegoś opłacać czynsz na Brooklynie. Wszystko potoczyło się dość naturalnie. Ale z czasem zacząłem dostrzegać, że świat aktorstwa, szczególnie dla czarnoskórego mężczyzny na początku lat 90., oferował dość ograniczone możliwości.
KK: Jeśli chodzi o dostępne role?
EEC: Tak. Poza tym jesteś częścią czyjegoś scenariusza, pracujesz z reżyserem. Na efekt końcowy składa się mnóstwo różnych elementów. Zagrałem kiedyś w reklamie kosmetyku do pielęgnacji skóry, Clearasilu.
KK: Clearasil! O mój Boże, sama go używałam jako pryszczata czternastolatka!
EEC: No właśnie! I potem dziewczyny podbiegały do mnie na ulicy i pytały: „Hej, czy ty jesteś tym facetem z reklamy Clearasilu?”. Wtedy pomyślałem: „Muszę zrobić coś, o czym będę mógł powiedzieć, że jest w stu procentach moje”. Bo naprawdę nie chciałem być facetem od Clearasilu.
KK: Wolałeś być facetem od „Save Tonight”!
EEC: Dokładnie! Dlatego kiedy ludzie pytają mnie, czy nie wkurza mnie, że wszyscy rozpoznają mnie jako Eagle-Eye’a Cherry’ego, autora „Save Tonight”, odpowiadam: „Nie, nie, absolutnie nie!”. Bycie facetem od Clearasilu to było coś zupełnie innego. Zacząłem odczuwać potrzebę stworzenia czegoś, co byłoby moją własną formą ekspresji. Zrozumiałem, że chcę stać na scenie, ale mogę to robić jako muzyk. Mogę opowiadać własne historie poprzez muzykę.
KK: „Become a Light” – chciałabym poświęcić tej piosence kilka minut. Kiedy usłyszałam ją po raz pierwszy, nie siedziałam z tekstem przed oczami. Po prostu leciała muzyka, a ja nie wiedziałam jeszcze, o czym jest ten utwór. Po czterech wersach pomyślałam o mojej mamie, która zmarła w styczniu.
EEC: Och, bardzo mi przykro.
KK: Dopiero później dowiedziałam się, że napisałeś tę piosenkę o swojej mamie. Bardzo mnie to poruszyło. Poczułam, że ten utwór niezwykle mocno ze mną rezonuje. Przeniósł mnie z powrotem do dnia, który opisujesz, i do wszystkich dni, które po nim nastąpiły. Chciałam ci więc po prostu podziękować.
EEC: Napisałem tę piosenkę razem z Jamiem Hartmanem w Los Angeles. Fascynuje mnie pisanie z innymi ludźmi, bo czasami współpracujesz z kimś, kogo nigdy wcześniej nie spotkałeś. Wchodzisz do pokoju i to trochę jak randka w ciemno. Nigdy nie wiesz, z czym z niego wyjdziesz. Z jakiegoś powodu tamtego dnia zaczęliśmy rozmawiać i przypomniałem sobie dzień pogrzebu mojej mamy. Zaczęliśmy pracować nad piosenką, rozmawialiśmy o tamtym dniu i słowa po prostu same przyszły.
KK: Czyli kiedy wchodziłeś tego dnia do studia, w ogóle nie planowałeś napisać piosenki na ten temat?
EEC: Nie, zupełnie nie. Zdarzały mi się wcześniej momenty, kiedy podczas pisania zaczynałem zbliżać się do tego tematu, ale wtedy myślałem: „Nie, nie mogę tam iść. Nie dam rady”.
KK: O mój Boże, doskonale znam to uczucie. To jak zamykanie drzwi do jakiegoś pokoju. Patrzysz na nie i myślisz: „Nie dzisiaj. Dzisiaj nie mogę sobie na to pozwolić”.
EEC: Twoja mama odeszła przecież całkiem niedawno, ale ten smutek będzie już częścią ciebie na zawsze.
KK: Na zawsze, prawda?
EEC: Żyjesz dalej. Możesz normalnie żyć, pielęgnować pamięć o tych, których straciłaś, ale ten konkretny smutek i ból zawsze w tobie pozostają. Kiedy więc zaczynasz o tym pisać, emocje potrafią cię przytłoczyć. Ale właśnie na tym polega piękno muzyki i tego, czym się zajmuję. Muzyka może być dla mnie terapią, sposobem na uwolnienie emocji.
KK: Czy pisanie pomaga ci przepracowywać żałobę i inne trudne emocje? Kiedy przelewasz je w proces twórczy?
EEC: Tak. Pisałem piosenki o żałobie, szczęściu, żalu, błędach, które popełniłem. Wszystkie te emocje przewijają się przez moją twórczość. Jestem wielkim fanem bluesa i słucham go od wielu, wielu lat. Ludzie pytali mnie kiedyś, czy sam zacznę grać bluesa, a ja odpowiadałem: „Nie, jeszcze za mało przeżyłem”. Żeby być prawdziwym bluesmanem, trzeba trochę przeżyć. Ale powoli do tego dojrzewam. Kiedy zaczynałem, byłem już stary! Miałem jakieś 26 czy 27 lat, kiedy zacząłem pracować nad pierwszym albumem. Niektóre wytwórnie nie chciały podpisać ze mną kontraktu, bo uważały, że jestem za stary. Dzisiaj mnie to śmieszy. Dla mnie to absurd, bo przecież jest dokładnie odwrotnie. Kiedy masz 18 czy 19 lat, tak naprawdę niewiele jeszcze przeżyłeś.
KK: Nie masz historii do opowiedzenia. A przynajmniej takich, które brzmiałyby wiarygodnie, prawda? Nie masz jeszcze tych wszystkich siniaków i zadrapań.
EEC: Dokładnie. Ale wracając do „Become a Light” – ten moment, kiedy idziesz na pogrzeb własnej matki, to coś, czego nigdy więcej nie chciałbym przeżywać.
KK: Zanim to się wydarzyło, naprawdę zastanawiałam się, jak ja to w ogóle przeżyję. Nie potrafiłam sobie tego wyobrazić. A potem chyba działa szok i adrenalina. Jakoś przez to przechodzisz. Jesteś tam, ale jednocześnie jakby cię tam nie było.
EEC: Musisz przez to przejść. I jest jeszcze to dziwne uczucie, kiedy tracisz rodzica. Nagle myślisz: „O, to teraz jestem dorosły”.
KK: Jak to możliwe? Co to w ogóle znaczy? To trochę tak, jakby ktoś odłączył cię od statku matki i nagle dryfujesz gdzieś w kosmosie. Ale nie chciałam zabierać cię w tak smutną podróż. Twoja mama była przecież nie tylko twoją mamą, prawda? Była również artystką. To nie tylko twój tata był znanym artystą. Kiedy dzisiaj o niej myślisz, za czym najbardziej tęsknisz?
EEC: To bardzo złożone. Moja mama i mój ojciec byli dwojgiem najfajniejszych ludzi, jakich kiedykolwiek spotkałem i pewnie spotkam w życiu. Mieli niesamowite osobowości. Byli absolutnie sobą. Ich kreatywność wykraczała poza wszystko, co potrafię sobie wyobrazić. Nie kierowali się komercyjnym myśleniem, na dobre i na złe. Po prostu robili to, na co mieli ochotę. Twórczość mojej mamy zaczęła odnosić duże sukcesy po jej śmierci. Za życia miała trudności z zarabianiem na swojej sztuce, ale po jej odejściu nagle jej prace stały się bardzo poszukiwane. Mam z siostrą wspólny dom na południu Szwecji, w którym spędziliśmy dużą część dzieciństwa. Dzięki sprzedaży prac naszej mamy mogliśmy sfinansować utrzymanie tego domu i przeprowadzić remont.
KK: To piękne. Prezent od mamy i jej dziedzictwo. To musi być naprawdę wspaniałe uczucie. A skoro mówimy o twoim tacie, powiedziałeś kiedyś, że nauczył cię nie bać się prostoty. Co to dla ciebie znaczy dzisiaj? I czy w procesie twórczym czasami ważniejsze jest odejmowanie niż dodawanie? Czy ta dyscyplina wciąż jest obecna w twojej pracy?
EEC: Wiesz, nadal zdarza mi się to spieprzyć. Niektóre moje nagrania są chyba trochę bardziej skomplikowane, niż powinny. To trudne, bo w studiu możesz zrobić tak dużo rzeczy. Masz nieskończenie wiele możliwości. Ta zasada, żeby nie bać się prostoty, była bardzo ważna przy moim pierwszym albumie. Jestem za to wdzięczny, bo kiedy dzisiaj go słucham, myślę: „Wow, jakie to wszystko oszczędne”. Ale nadal najważniejsze jest dla mnie zebranie muzyków w studiu i nagrywanie utworów na żywo. Tak pracuję nad całą swoją muzyką. Od tego punktu możemy zacząć coś budować, dokładać kolejne elementy, ale zależy mi, żeby fundamentem utworu zawsze była muzyka grana na żywo przez muzyków. To dla mnie najważniejsze.
KK: Czyli takie podejście masz od samego początku. Studio nagraniowe jest właściwie środkiem do celu, dzięki któremu możesz później zabrać tę muzykę na scenę i przeżywać ją wspólnie z ludźmi.
EEC: Zdecydowanie. Mam mnóstwo znajomych tutaj w Szwecji, producentów i autorów piosenek, którzy tworzą pop, jaki słyszymy w radiu. Odwiedzam ich w studiu i ci ludzie po prostu cały czas tam siedzą. Tylko to robią. Nigdy nie wyjeżdżają w trasy.
KK: To musi być dla ciebie zupełnie obcy świat. Jakbyś kończył posiłek na przystawce.
EEC: Ja sobie myślę: „Ale to nudne!”. Ale oni to uwielbiają. Dla nich właśnie o to chodzi.
KK: A gdzie w tym cała frajda?
EEC: Dla mnie jest inaczej. Tego lata dużo koncertowaliśmy, ale oznaczało to głównie latanie z miejsca na miejsce, a ja za tym nie przepadam. Kiedy w listopadzie i grudniu przyjedziemy po raz pierwszy na trasę po Europie Wschodniej [rozmowa odbyła się przed planowanymi koncertami w listopadzie, które zostały odwołane – przyp. red], wsiądziemy do autobusu i będziemy jeździć od miasta do miasta. Właśnie tak spędziłem dzieciństwo.
KK: Stary, dobry road trip, prawda?
EEC: Tak! Taki nasz klub na kółkach. Uwielbiam to. To świetna zabawa.
KK: Fantastycznie. Jeszcze dwa pytania, jeśli mogę. Ktoś zapytał cię kiedyś o proces twórczy i wspominałeś, że dawniej naprawdę dbałeś o odpowiedni nastrój. Kadzidełka, świece i tak dalej.
EEC: Dawniej, tak!
KK: Czy dzisiaj chodzi już bardziej o dyscyplinę? O to, żeby po prostu usiąść i zabrać się do pracy, niezależnie od tego, czy to odpowiedni dzień, zamiast czekać na wenę i inspirację? Jak na to patrzysz?
EEC: Znam wielu artystów wizualnych, którzy podczas malowania słuchają muzyki. Chciałbym móc tak robić. Kiedy gotuję, a uwielbiam gotować, zawsze muszę mieć włączoną muzykę. Ale malarze mają tę dyscyplinę, że codziennie chodzą do pracowni i pracują. Myślę, że muzykom często tego brakuje. Weźmy na przykład „Save Tonight”. Moja teoria jest taka, że powinieneś napisać piosenkę, doprowadzić ją do końca i przejść do następnej. Później możesz do niej wrócić. Jeśli jest dobra, zostawiasz ją. Jeśli nie, po prostu jej nie wykorzystujesz. Uważam jednak, że ważne jest, żeby doprowadzić pomysł do końca, nie kwestionować go na każdym kroku, tylko po prostu działać. W „Save Tonight” jest na przykład fragment o dwojgu ludzi, świecach i butelce wina. Pomysł z „you and me and a bottle of wine” pochodził z innej piosenki, którą wcześniej napisałem. To był jej refren, powtarzałem go kilka razy. Nigdy nie wykorzystałem tamtego utworu, ale zachowałem ten jeden element. Nigdy nie wiadomo, co może się przydać. Możesz wrócić do jakiejś piosenki i pomyśleć: „Melodia była dobra, ale cała reszta do niczego”. Pracowałem czasami z ludźmi, którzy zaczynali kwestionować pomysły już na samym początku. Moim zdaniem to najgorsze, co można zrobić. Ktoś mówi: „To brzmi jak piosenka Dylana”. No i co z tego? Przecież ostatecznie to i tak nie będzie piosenka Dylana.
KK: No właśnie, co z tego?
EEC: Po prostu rób swoje i nie analizuj wszystkiego bez końca. Myślę, że to najważniejsze.
KK: A czego słuchasz ostatnio? Co masz teraz na playliście, kiedy przygotowujesz swoje curry?
EEC: Moją ulubioną piosenką w tej chwili jest utwór Belli Kay „I Love It, I Love It, I Love It”. To teraz mój numer jeden.
KK: W takim razie puszczę go sobie dzisiaj po południu. Dzięki za polecenie.
EEC: Koniecznie posłuchaj. To naprawdę świetny kawałek. Bardzo podoba mi się też jego brzmienie. Dzisiaj kupiłem również bilety na koncert Phoebe Bridgers. Chyba właśnie wydała nowy album, ale jeszcze nie miałem okazji go posłuchać. Kiedy gotuję w domu, a wcześniej dużo pracowałem nad pisaniem piosenek, najczęściej słucham jazzu i podobnej muzyki. Po całym dniu pracy nie mam już ochoty słuchać czyjegoś śpiewania.
KK: Czego możemy się spodziewać po trzech listopadowych koncertach w Polsce?
EEC: A ty mi powiedz! (śmiech) Nie, poważnie. Myślę, że Pol’and’Rock był dla nas świetną zapowiedzią tego, co nas czeka. Dzięki temu koncertowi ja i cały zespół naprawdę nie możemy się doczekać powrotu. To dla mnie ekscytujące, bo chociaż koncertowałem już bardzo dużo, właściwie nie grałem wcześniej w Europie Wschodniej. Zdarzyły mi się pojedyncze występy, ale teraz będziemy grać niemal codziennie w miastach, których nigdy wcześniej nie odwiedzałem. Cieszę się nie tylko na spotkania z publicznością wieczorami, ale też na zwiedzanie, próbowanie nowych potraw i odkrywanie nowych miejsc. Naprawdę nie mogę się doczekać. Jestem na scenie od tylu lat, a dopiero teraz będę miał okazję spotkać się z moimi fanami w Polsce.
KK: To była prawdziwa przyjemność. Bardzo dziękuję ci za dzisiejszą rozmowę. Naprawdę świetnie się bawiłam.
EEC: Do zobaczenia w listopadzie.
KK: Dziękuję. Miłego dnia!
EEC: Pa, pa. Do zobaczenia wkrótce!